AB'den Göç Politikalarında Radikal Adım: Sınır Dışı Merkezleri Birlik Dışına Taşınıyor

Avrupa Birliği, reddedilen sığınmacıların sınır dışı edilmesine yönelik kuralları sıkılaştırmayı amaçlayan yeni bir yasama çerçevesini Avrupa Parlamentosu'nun onaylamasının ardından, kendi toprakları dışında göçmen "geri gönderme merkezleri" kurma yolunda önemli bir usule ilişkin adım attı. Bu girişim, blok genelinde daha katı bir göç yönetimine doğru geniş bir değişimi yansıtmaktadır.

Oylama, 389 lehte, 206 aleyhte ve 32 çekimser oyla kabul edilerek, nihai yasal metin üzerinde AB üye devletleriyle müzakerelerin başlamasına olanak sağladı. Avrupa Komisyonu tarafından çeşitli hükümetlerin sürekli baskısı üzerine sunulan bu öneri, koruma niteliği taşımayan kişilerin geri dönüşlerini hızlandırmak ve çözülememiş sığınma başvurularının birikimini azaltmak amacıyla hazırlandı.

Planlanan sisteme göre, AB ülkeleri, resmi ikili anlaşmaların yapılması koşuluyla, düzensiz göçmenleri menşe ülkeleri olmayan üçüncü ülkelere transfer edebilecek. Bu "geri gönderme merkezleri" olarak adlandırılan tesisler, sınır dışı edilmeyi bekleyen kişileri AB sınırları dışında barındıracak.

Çerçeve ayrıca, gözaltı sürelerinin 24 aya kadar uzatılması imkanı da dahil olmak üzere daha katı uygulama araçları sunuyor. Geri gönderme kararlarına tabi kişiler için uzun süreli, hatta kalıcı yeniden giriş yasaklarına da izin veriyor. Ek olarak, sınır dışı etme itirazları artık otomatik olarak kaldırmayı askıya almayacak; mahkemelere, bir davanın ertelemeyi hak edip etmediğine karar verme yetkisi verilecek.

Milletvekilleri ayrıca, refakatsiz küçükler bu tür önlemlerden hariç tutulurken, çocuklu ailelerin üçüncü ülkelere transferine ilişkin hükümleri de onayladı. Yeni kurallar uyarınca güvenlik ile ilgili vakalar, kalıcı giriş yasaklarıyla sonuçlanabilecek.

Bu girişim, özellikle Yunanistan'ın yanı sıra Almanya, Danimarka, Avusturya ve Hollanda tarafından destekleniyor; bu ülkeler, dış işleme ve geri gönderme tesislerinin oluşturulması konusunda koordinasyon sağlıyor. Henüz hiçbir ortak ülke resmi olarak seçilmemiş olsa da, potansiyel ev sahibi devletlerle teknik müzakereler devam ediyor ve önümüzdeki aylarda daha fazla siyasi koordinasyon bekleniyor.

Görüşmelere katılan yetkililer, kilit pozisyonların yakından uyumlu olduğu göz önüne alındığında, Avrupa Parlamentosu ile Konsey arasındaki müzakerelerin nispeten hızlı ilerleyebileceğini tahmin ediyor.

Oylama, Avrupa Parlamentosu içinde açık siyasi bölünmeleri ortaya koydu. Avrupa Halk Partisi, metnin geçişini sağlamak için bazı aşırı sağcı gruplarla birlikte hareket ederken, Sosyalistler ve Demokratlar'dan Danimarka, Malta ve Letonya gibi ülkelerden bazı üyeler de bu önlemi destekledi. Liberal ve sol gruplar ise büyük ölçüde karşı çıktı veya çekimser kaldı, temel haklar üzerindeki etkileri konusunda uyarılarda bulundu.

İnsan hakları örgütleri, teklifi eleştirerek, sınır dışı etmelerin üçüncü ülkelere devredilmesinin, yeterli güvenceler sağlanmadığı takdirde yasal ve insani boşluklar yaratma riski taşıdığını savundu. Dile getirilen önemli bir endişe, bu tür tesislerin daha zayıf denetimlere sahip yargı bölgelerinde faaliyet gösterebilmesi ve potansiyel olarak göçmenlerin korunmasını zayıflatmasıydı.

Planın destekçileri, geri gönderme prosedürlerini AB genelinde daha verimli ve uygulanabilir hale getirmek için gerekli olduğunu savunuyor. Eleştirenler ise sistemi, sorumluluğu Avrupa sınırlarının ötesine taşımaya yönelik bir girişim olarak nitelendiriyor ve bunun bloğun gelecekteki göç politikasının tartışmalı bir unsuru olabileceği konusunda uyarıyor.

Üye devletlerle yapılacak müzakereler ve potansiyel ev sahibi ülkelerin seçimi, bu girişimin AB göç politikasının merkezi bir ayağı haline gelip gelmeyeceğini veya siyasi bir anlaşmazlık kaynağı olarak kalıp kalmayacağını belirleyecek.