Küresel Savunma Harcamaları Rekor Kırıyor: Dünya 2.9 Trilyon Dolara Ulaştı

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) verilerine göre, küresel askeri harcamalar 2025'te üst üste 11. yıl büyüme kaydederek tarihi zirveye ulaştı. Gemilerden uçaklara, füzelerden diğer silah sistemlerine kadar her şeyi kapsayan dünya genelindeki toplam harcama 2,887 trilyon ABD dolarına (2,47 trilyon avro) çıktı. Araştırmacılar, bu yükselişin çatışmaların, jeopolitik rekabetin ve artan güvensizliğin şekillendirdiği bir dünyayı yansıttığını belirtiyor. SIPRI'den Xiao Liang, devam eden savaşların ve istikrarsızlığın ulusal savunma kararlarının merkezinde yer aldığını vurguladı. Liang, "Bu, ülkelerin devam eden savaşlara, gerilimlere ve jeopolitik belirsizliklere tepkisini gösteriyor" diyerek Ukrayna ve Gazze'deki çatışmalar ile Sudan gibi bölgelerdeki istikrarsızlığa dikkat çekti. Birçok hükümetin uzun vadeli savunma planları taahhüt ettiğini ve bu durumun yüksek harcamaların devam edeceğini gösterdiğini ekledi. Liang, "Tüm bu krizler devam ederken ve birçok ülkenin uzun vadeli harcama planları zaten kilitlenmişken, bu eğilimin 2026 ve sonrasında da devam etmesi muhtemeldir" dedi. Küresel artışın ana katkı sağlayıcısı Avrupa oldu; bölgedeki askeri harcamalar %14 artarak 864 milyar ABD dolarına yükseldi. Rusya'nın 2022'deki tam ölçekli işgalinin tetiklediği Ukrayna'daki savaş, Avrupa güvenlik anlayışını temelden değiştirdi ve hükümetleri savunma bütçelerini genişletmeye ve uzun vadeli tehditleri yeniden değerlendirmeye itti. SIPRI'ye göre, birçok Avrupa NATO üyesi artık Rusya'yı sadece Ukrayna ile sınırlı olmayan daha geniş bir stratejik risk olarak görüyor. Bu durum, yeniden silahlanma ve askeri modernizasyona yönelik koordineli bir kaymaya yol açtı. Liang, bu bölgesel değişimi artışın arkasındaki baskın faktör olarak tanımladı. "Bu kesinlikle en büyük itici güç" diyen Liang, özellikle Orta ve Batı Avrupa ülkelerinin uzun vadeli savunma planlarını gerçek harcama artışlarına dönüştürdüğünü belirtti. İspanya'da %50, Polonya'da %23 ve İtalya'da %20'lik artışlarla bazı ülkeler keskin yükselişler kaydetti. Almanya, savunma bütçesi %24 artarak 114 milyar ABD dolarına ulaşan Avrupa'nın en büyük askeri harcamacısı ve küresel dördüncüsü oldu. Almanya, birleşmeden bu yana ilk kez NATO'nun GSYİH'nın %2'lik savunma kriterini %2,3 ile aştı. Berlin, genişlemeyi finanse etmek için mali kurallarını değiştirdi ve GSYİH'nın %1'inin üzerindeki savunma harcamalarının anayasal borç freninden muaf tutulmasına izin verdi. Bu değişiklik, askeri amaçlar için daha yüksek borçlanmayı mümkün kıldı. Liang, finansal artışların otomatik olarak acil yetenek kazanımlarına dönüşmediğini kaydetti. "Almanya'nın askeri yeteneğinin harcama rakamının önerdiğinden daha hızlı arttığını sanmıyorum" diyen Liang, uzun vadeli yapısal değişikliklerin Almanya'nın askeri bağımsızlığını hala güçlendirebileceğini ekledi. Bu hamle aynı zamanda, özellikle Washington'da NATO yükümlülükleri üzerindeki yeniden alevlenen tartışmaların ardından ABD'nin Avrupa güvenliğine olan bağlılığına ilişkin belirsizliği de yansıtıyor. Buna karşılık, ABD'nin askeri harcamaları 2025'te önceki yıla göre %7,5 düşüşle 954 milyar ABD dolarına geriledi. SIPRI, düşüşü öncelikle savunma harcaması hesaplamalarına dahil edilen Ukrayna yardımı için yeni Kongre fonlarının olmamasına bağladı. Ancak analistler, düşüşün geçici olmasını bekliyor. Liang, yeni bütçe eğilimlerinin yeniden artışlara işaret ettiğini belirtti. "Bu eğilim zaten dönüyor" diyen Liang, Orta Doğu ve Asya'daki jeopolitik gerilimlerin ABD harcamalarını yeniden yukarı çekeceğini öngördü. 2025'te bile, ABD nükleer kuvvetlere ve gelişmiş silah sistemlerine büyük yatırımlar yapmaya devam ederek, Hint-Pasifik'teki caydırıcılığa ve Çin ile rekabete olan stratejik odağını sürdürdü. Düşüşe rağmen, küresel askeri harcamaların yaklaşık üçte birini hala ABD oluşturuyor. Çin, savunma bütçesini %7,4 artırarak dünyanın ikinci en büyük askeri harcamacısı olmaya devam etti. 31 yıldır kesintisiz olarak askeri harcamalarını artıran Çin, 2035 yılı için gelişmiş uçaklar ve hayalet yetenekler de dahil olmak üzere uzun vadeli modernizasyon hedeflerini sürdürüyor. Çin'in askeri genişlemesi ve Kuzey Kore'nin füze geliştirme endişeleriyle birlikte Japonya, Tayvan, Avustralya ve diğer bölgesel aktörler de harcamalarını artırdı. Hindistan, Çin ile gerilimler ve Pakistan'ı içeren yenilenen çatışma dinamikleriyle desteklenen harcamalar %8,9 artarak 92,1 milyar ABD dolarına ulaştı ve küresel sıralamada beşinci oldu. SIPRI ayrıca, küresel militarizasyonun daha geniş ekonomik etkilerine de dikkat çekti. Küresel askeri yük, GSYİH'nın %2,5'ine yükselerek 2009'dan bu yana en yüksek seviyesine ulaştı ve devletlerin sivil öncelikler yerine savunmaya giderek artan oranda ekonomik çıktı ayırdığını gösteriyor. Liang, bu değişimin daha geniş sosyal sonuçları olabileceği konusunda uyardı. "Hükümetler sosyal hizmetleri veya kalkınma yardımını kesebilir" diyen Liang, sonuçların yalnızca güvenlik politikasının ötesine geçtiğini ve daha geniş toplumsal kalkınmayı etkilediğini ekledi.