Amerika Birleşik Devletleri, İran'a yönelik son saldırılarında, "tek yönlü saldırı dronları" olarak adlandırılan insansız hava araçlarının ilk operasyonel kullanımı da dahil olmak üzere yeni askeri yetenekler konuşlandırdı. İlk dalgalarda Tomahawk seyir füzelerinin kullanıldığı, ardından ABD'li yetkililerin "yüksek değerli" olarak tanımladığı, İslam Devrim Muhafızları (IRGC) ile bağlantılı hedeflere yönelik koordineli operasyonların yapıldığı bildirildi. Hedefler arasında deniz altyapısı ve İran'ın nükleer faaliyetleriyle ilişkili olduğuna inanılan yeraltı tesisleri bulunuyordu. Amerikalı yetkililere göre, hava savunma sistemleri, İran'ın yanıtlarını bunaltmak amacıyla coğrafi olarak dağıtılmış bir komuta yapısı aracılığıyla etkili bir şekilde etkisiz hale getirildi. Operasyonun çok sayıda güne yayıldığı ve yüzlerce hedefi içerdiği belirtiliyor. Üst düzey bir yetkili, İran'ın şu ana kadarki misillemesini etkisiz olarak nitelendirdi.

ABD Başkanı Donald Trump, günün erken saatlerinde yayımladığı sesli mesajın ardından Washington Post'a kısa bir açıklama yaparak, hedefinin "güvenli bir ulus" ve "halk için özgürlük" olduğunu belirtti. Gecelik video açıklamasında ise İranlıları hükümetlerini devirmeye çağırarak, bunun nesiller boyu tek fırsatları olabileceğini öne sürdü.

İran devlet medyası, Hormozgan eyaletinin Minab kentinde bir kız ilkokulunun vurulduğunu ve 50'den fazla kişinin hayatını kaybettiğini bildirdi. Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi, ölenler arasında 53 öğrencinin bulunduğunu ve saldırının cevapsız kalmayacağını söyledi. Tahran'da, eski Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad'ın ikametgahına yakın olduğu belirtilen Narmak bölgesi de hedef alınan yerlerden biri olarak gösterildi, ancak detaylar henüz doğrulanmadı. Devrim Muhafızları'na bağlı Fars haber ajansı, Basij milis birimlerinin gece boyunca başkentte devriyeye başlayacağını duyurdu.

İsrail, İran'dan füzelerin fırlatılmasının ardından birçok bölgede hava saldırısı alarmlarının çaldığını doğruladı. İsrail hava kuvvetleri, gelen tehditleri durdururken ek saldırılar düzenlediğini bildirdi. Hedeflerden biri, Kirmanşah eyaletindeki gelişmiş bir SA-65 hava savunma sistemiydi. Ordu, İran'ın stratejik savunma altyapısına yönelik geniş çaplı bir saldırıyı tamamladığını belirtti.

Bölgesel tepkiler hızla geldi. Türkiye, gerilimi daha da artırma riski taşıyan eylemleri kınadı ve çatışmaların derhal durdurulması çağrısında bulunarak arabuluculuk desteği teklif etti. Katar Emiri Şeyh Tamim bin Hamad Al Thani ve BAE Devlet Başkanı Şeyh Muhammed bin Zayid Al Nahyan, Katar, BAE ve diğer Arap devletlerini hedef alan İran füze saldırılarını kınayarak dayanışma sergiledi ve bölgesel güvenliği sağlamak için koordinasyon sözü verdi. Suudi Arabistan, füzelerin Riyad'ı ve doğu bölgesini hedef aldığını doğruladı ancak saldırıların püskürtüldüğünü ve bu tür eylemlerin haklı çıkarılamaz olduğunu vurguladı.

Rusya, vatandaşlarına İran'dan Ermenistan veya Azerbaycan üzerinden çıkış yapmalarını tavsiye ederken, ABD'nin Lübnan Büyükelçiliği Amerikalıları ülkeyi terk etmeye çağırdı. Almanya, Fransa ve Birleşik Krallık, ABD ve İsrail saldırılarına karşılık verilen İran saldırılarını ortaklaşa kınayarak, sivillerin korunmasına olan bağlılıklarını yeniden teyit ettiler ve yeniden müzakerelere başlama çağrısı yaptılar.

İran içinde, Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi'nin başkentin yaklaşık 10 milyon sakinine şehri terk etme çağrısı yapmasının ardından Tahran'dan yoğun bir çıkış trafiği yaşandığı bildirildi. Ayrılışları kolaylaştırmak için sıkışık otoyollar boyunca yakıt dağıtımı organize edildi. İran Kızılayı, ülkenin 32 eyaletinden en az 20'sinin vurulduğunu ve halka etki alanlarından uzak durmalarını tavsiye etti. Yetkililer, gıda ve yakıt tedarikinin yeterli olduğunu belirtirken, sınır eyaletleri yetkililerine gerektiğinde temel malları ithal etme konusunda ek yetkiler verildi. Üniversiteler ve okullar süresiz kapatıldı, dersler mümkün olduğunca çevrimiçi ortama taşındı.

Gerilimin tırmanmasından önce diplomatik çabalar bir dönüm noktasına yaklaşmış gibi görünüyordu. Umman Dışişleri Bakanı Badr bin Hamad Albusaidi, Cenevre'deki görüşmeler sırasında İran'ın nükleer programı hakkında olası bir anlaşmadan bahsetmişti. Avrupa hükümetleri endişeyle tepki göstererek itidal çağrısında bulundu. İranlı diplomatlar daha önce, önceki çatışmaların aksine, çatışma çıkması halinde Tahran'ın yanıtını sınırlamayacağını belirtmişti. Şu ana kadar bölgedeki ABD askeri personeline yönelik saldırılar bildirildi, ancak Yemen ve Irak'taki müttefik İranlı gruplar katılımlarını açıkça artırmadı.

Crisis Group'tan Ali Vaez, saldırıyı "fırsat savaşı" olarak nitelendirerek, Washington ve Tel Aviv'in İran'ın tarihsel olarak zayıfladığını düşündüğünü savundu. Rejim değişikliği beklentilerinin yanıltıcı olabileceği konusunda uyardı ve istikrarsızlık risklerine dikkat çekerek bölgedeki önceki ABD müdahaleleriyle paralellikler kurdu.

İranlı yetkililer, saldırıların (başlıca hükümet kurumlarına ve başkanlık külliyesine ev sahipliği yapan Tahran'ın Pasteur bölgesinde de dahil olmak üzere) yoğun olmasına rağmen liderliğin sağlam kaldığını savunuyor. İç muhalefetin harekete geçebileceği varsayımlarına rağmen halk ayaklanmasının gerçekleşmediğini ileri sürüyorlar. Mevcut operasyon, Haziran 2025'teki önceki operasyonlardan daha geniş kapsamlı görünüyor ve nükleer altyapının ötesine geçerek füze yeteneklerini ve stratejik askeri varlıkları da içeriyor.

Enerji piyasaları da bu durumdan etkileniyor. Raporlar, birkaç büyük petrol ve ticaret şirketinin, günlük yaklaşık 20 milyon varil ham petrol ve yakıtın geçtiği Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan sevkiyatları geçici olarak durdurduğunu gösteriyor. Yöneticiler güvenlik endişelerini gerekçe göstererek, kapanmaların devam etmesi halinde küresel tedarik zincirinde önemli aksaklıklar yaşanabileceği ihtimalini gündeme getirdi.