Küresel finans piyasaları, ABD Başkanı Donald Trump'ın Washington'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen tankerlere deniz refakatleri sağlamaya hazır olduğu yönündeki güvencelerine rağmen yatırımcıların endişeleriyle Çarşamba günü kayıplarını genişletti. ABD ordusu, hafta sonundan bu yana bir denizaltı dahil 17 İran gemisinin imha edilmesinin ardından, şu anda Arap Körfezi, Boğaz'ın kendisi veya Umman Körfezi'nde hiçbir İran gemisinin faaliyet göstermediğini belirtti.

Bu yeni dalgalanma, ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a düzenlediği saldırılar ve Tahran'ın buna misilleme olarak bölgesel petrol ve gaz altyapısına yönelik gerçekleştirdiği saldırıların ardından geldi. İran daha sonra Hürmüz Boğazı'nı kapattığını ilan etti ve bu stratejik koridordan geçen trafiği fiilen durdurdu. Bu boğaz normalde küresel petrol arzının yaklaşık beşte birini ve önemli miktarda sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) hacmini sağlıyor. Su yolu teknik olarak açık kalsa da, güvenlik riskleri ve yükselen sigorta maliyetleri nedeniyle tanker hareketleri büyük ölçüde durdu.

Petrol fiyatları yükselişini sürdürdü. Brent petrol, önceki gün yaklaşık %7 tırmandıktan ve haftanın başlarında kısa süreliğine %13'e kadar fırladıktan sonra Çarşamba günü %1.4 artarak varil başına 82.53 ABD dolarına ulaştı. Avrupa gaz fiyatları, Pazartesi günü %50'den fazla sıçrayarak Ukrayna savaşının başlangıcından bu yana en keskin tek günlük artışını kaydetti. Hollanda TTF öncü kontratı Salı günü yaklaşık %39 artışla megavat saat başına 61.77 Euro'ya ulaşarak 2023 başından bu yana en yüksek seviyesini gördü.

Asya genelindeki hisse senedi piyasaları sert düşüşler yaşadı. Güney Kore'nin Kospi endeksi %12'ye varan bir düşüşle işlemlerin geçici olarak askıya alınmasına neden oldu ve 2008'den bu yana en keskin gün içi düşüşünü kaydetti. Japonya'nın Nikkei 225 endeksi %3.9, Çin'in CSI 300 endeksi %1.3 ve Hindistan'ın Nifty 50 endeksi %2 geriledi. Körfez'de ise, Dubai ve Abu Dabi borsaları hafta sonu saldırılarından bu yana ilk kez açıldı ve sırasıyla %4.7 ve %3.5 erken kayıplar yaşadı. Vadeli işlemler, Wall Street'te de zayıf bir açılışa işaret etti.

Sidney'de konuşan Goldman Sachs CEO'su David Solomon, piyasaların ABD liderliğindeki askeri eylemlerin ekonomik etkilerini tam olarak değerlendirmek için muhtemelen birkaç haftaya ihtiyaç duyacağını söyledi. Jeopolitik şokların, büyüme beklentilerini önemli ölçüde etkilemedikçe sınırlı finansal sonuçlar doğurma eğiliminde olduğunu ve orta vadeli seyrin belirsizliğini koruduğunu ekledi.

Deniz güvenliği endişeleri yoğunlaştı. Birleşik Krallık Deniz Ticaret Operasyonları (UKMTO) ajansı, Birleşik Arap Emirlikleri ve Umman yakınlarındaki gemileri etkileyen olaylar bildirdi. Şu anda petrol ve LNG taşıyıcıları da dahil olmak üzere 150'den fazla gemi Boğaz içinde ve çevresinde demirlemiş durumda. Gard, Skuld, NorthStandard, London P&I Club ve American Club gibi başlıca deniz sigortacıları, 5 Mart'tan itibaren Körfez'deki savaş riski teminatını geri çekti ve denizcilik şirketlerini önemli ölçüde daha yüksek primlerle alternatif poliçeler aramaya zorladı.

Bölgedeki enerji altyapısı da darbe aldı. Saudi Aramco, İran dronları tarafından hedef alınmasının ardından en büyük yerel rafinerisini geçici olarak kapattı. QatarEnergy, iki önemli gaz işleme tesisine yapılan saldırıların ardından LNG üretimini askıya aldı. BAE yetkilileri, Fujairah'ta bir endüstriyel petrol sahasında, bir drone saldırısının önlenmesinin ardından yangın çıktığını bildirdi.

Analistler, enerji tesislerinin daha fazla hedef alınmasının, sadece deniz taşımacılığındaki aksaklıklardan daha büyük bir tehdit oluşturacağı konusunda uyarıyor. ING, ek tesislerin hasar görmesi halinde uzun süreli kesintilerin yaşanabileceğini belirtti. Aynı zamanda, Deutsche Bank, fiyat artışlarının kısa vadeli enerji kontratlarında yoğunlaştığını gözlemleyerek, yatırımcıların henüz uzun süreli bir krizi fiyatlamadığına işaret etti.

Oxford Economics'ten Bridget Payne, petrol piyasasının yeterli arz tamponlarına sahip olduğunu savundu ve Suudi Arabistan ile BAE'deki yedek üretim kapasitesinin İran'dan kaynaklanan kayıpları dengeleyebileceğini belirtti. Brent petrolün ikinci çeyrekte varil başına ortalama 79 ABD doları olacağını ve ardından hafifleyeceğini öngördü; bu, uzun süreli bir çatışmaya bağlı 100 dolarlık tahminlerle çelişiyordu. Ancak, sevkiyatların yeniden yönlendirilmesinin normalde Hürmüz'den geçen hacimlerin sadece yaklaşık üçte birini karşılayabileceği konusunda uyardı.

Asya ekonomileri özellikle risk altında görünüyor. 2024'te Boğaz'dan geçen ham petrol ve kondensatın %84'ü ile LNG'nin %83'ü Asya'ya, başlıca Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore'ye gidiyordu. İran'ın yaptırım uygulanan petrolünün yaklaşık %90'ını ithal eden Çin, toplam petrol ithalatının yaklaşık yarısı için Boğaz'a bağımlı. İran ham petrolü Çin'in ithal tedarikinin yaklaşık %11'ini oluştursa da, Hürmüz'ün kalıcı olarak kapanması daha geniş sonuçlar doğuracaktır. Analistler, bu bağımlılığın Pekin'e bölgesel enerji akışlarında istikrarı teşvik etmek için güçlü bir teşvik sağladığını öne sürüyor.

Avrupa da artan risklerle karşı karşıya. Daha yüksek enerji maliyetlerinin enflasyonu körükleyebileceği ve bloğun kırılgan toparlanmasını zayıflatabileceği endişeleriyle Euro, dolara karşı zayıfladı. Katar LNG ihracatının sekteye uğramasıyla, Avrupalı alıcılar kargolar için Asya ile yoğun bir rekabete girmek zorunda kalabilir, bu da soğuk bir kışın ardından gaz depolama stoklarını yenileme çabalarını zorlaştırabilir. Piyasa gözlemcileri, arz kayıplarının ölçeği ve süresinin altyapı hasarının kapsamına ve deniz geçişinin ne kadar süreyle kısıtlı kalacağına bağlı olacağını belirtiyor.

Artan gerilimlere rağmen, bazı analistler mevcut fiyat dinamiklerinin sürekli bir enerji krizi yerine geçici bir şok beklentisini ima ettiğini sürdürüyor.