Rubio'dan NATO'ya Sert Eleştiri: İran Operasyonunda Bulgaristan Koşulsuz Destek Verdi, İspanya 'Hayır' Diyerek İttifakı Sorgulattı

Şubat sonunda ABD, İran'a karşı "Epic Fury Operasyonu"nu başlattığında, görev Azor Adaları'ndan Arap Körfezi'ne uzanan bir hava ikmal operasyonları ağına bağlıydı. Yeterli sayıda NATO müttefikinin işbirliği yapıp yapmayacağı belirsizdi... ve hepsi yapmadı.

Dışişleri Bakanı Marco Rubio, bu hayal kırıklığını bir Fox News röportajında kamuoyuna açıkladı ve İspanya'yı Amerikan uçaklarına topraklarındaki üslere erişimi reddetmesi nedeniyle hedef gösterdi. Rubio'ya göre bu ret, tek bir operasyonun ötesine geçen bir soruyu gündeme getiriyor: "NATO ortakları bu üslerin kullanımını size reddettiğinde ve NATO'nun Amerika için faydalı olmasının ana nedeni İspanya gibi ülkeler tarafından engellendiğinde, İttifak'ın anlamı nedir? Bu durum, 'istedikleri zaman müttefik oluyorlar' gibi görünmeye başlıyor."

Bu tablo karşısında Rubio, destek veren ülkeleri de sıraladı: "Örnek olarak Portekiz. Konunun ne olduğunu bile söylemeden 'evet' dediler. Polonya. Romanya, Bulgaristan gibi ülkeler var. İspanya gibi diğerleri ise korkunçtu, düpedüz şoke ediciydi."

Bulgaristan'ın rolü sembolik değildi. İngiliz havacılık dergisi AirForces Monthly tarafından yayınlanan bir analize göre, Bulgaristan, Romanya ve Girit adasındaki Souda Körfezi'nden kalkan ABD Hava Kuvvetleri tanker uçakları, orta ve doğu Akdeniz koridorunda görev yaparak, orta uçuşta bombardıman uçaklarını yakalayıp Orta Doğu'ya devam etmeden önce yakıt ikmali yaptı. Yazar Tim Ripley, haber basıldığı sırada, İran ile kırılgan ateşkesin çökmesi ihtimaline karşı Avrupa genelindeki tanker operasyonlarının hala devam ettiğini belirtti.

Tanker ağı katmanlar halinde inşa edildi. İspanya'nın ret cevabı bir çözüm bulmayı zorunlu kıldı: 20 adet KC-135 uçağı, Fransa'daki Évreux ve Avord ile Stuttgart yakınlarındaki Ramstein dahil olmak üzere Fransa ve Almanya'daki havaalanlarına yeniden konumlandırıldı. Bu uçaklar, Batı Akdeniz ayağını ele alarak Atlantik'ten gelen ABD uçaklarıyla buluştu ve onları doğuya doğru refakat ederken, İngiltere'deki RAF Fairford'dan kalkan B-52 ve diğer bombardıman uçaklarını da destekledi.

Üçüncü bir tanker grubu ise Azor Adaları üzerinde görev yaparak doğrudan Amerikan topraklarından uçan B-2 Spirit hayalet bombardıman uçaklarına ve diğer uçaklara hizmet verdi. Savaş ve saldırı uçakları için iki ana rota seçeneği vardı: Cebelitarık Boğazı üzerinden güney yolu ve İtalya'daki Aviano'da bir duraklama, ya da İskoçya'daki Prestwick, ardından İngiltere'deki Lakenheath veya Almanya'daki Spangdahlem'de inişlerle kuzey Atlantik geçişi, sonrasında güneydoğuya yönelme. İran hava sahasına son yaklaşma aşamasında, tüm uçaklar Irak, Kuveyt ve Arap Körfezi üzerinde konumlandırılmış ABD Merkez Komutanlığı tankerlerine devredildi.

Operasyon sürekli ve karmaşıktı; tankerler sadece giden uçaklara yakıt ikmali yapmakla kalmıyor, aynı zamanda dönen uçakları da karşılıyor ve havadaki varlıkların mekanik arıza veya kötü hava koşullarıyla karşılaşması durumunda havalanmaya hazır yedekleri yerde bekletiyordu.

Bu düzenlemenin temelleri, saldırılardan yaklaşık iki ay önce, 2025'in sonlarında, açık kaynaklı havacılık verilerinin bölge genelinde sessizce büyük bir tanker filosunun toplandığını gösterdiği zaman atıldı. Konuşlanma modeli, son otuz yılın standart uygulama kitabından farklıydı. Normalde, Körfez ülkeleri: Kuveyt, Suudi Arabistan, Bahreyn, Katar, BAE, Umman, ileri konumlandırılmış uçaklara ev sahipliği yapardı. Ancak İran farklı ölçekte bir tehdit oluşturuyordu ve ABD komutanları, varlıkları İran füzelerinin menziline yerleştirmemeyi tercih etti. Uçaklar Ürdün, orta ve batı Suudi Arabistan ve İsrail'e geri çekildi. USS Abraham Lincoln uçak gemisi saldırı grubu, muhtemel tehdit zarfından yüzlerce kilometre uzağa konumlandırıldı.

Ukrayna konusunda ise Rubio, birbiriyle çelişen değerlendirmeler sundu. Ukrayna silahlı kuvvetlerini "büyük ölçüde aldıkları yardım ve biriktirdikleri muharebe deneyimi sayesinde" şu anda Avrupa'nın en güçlüsü olarak tanımlarken, savaş bittikten sonra ülkenin ekonomisini yeniden inşa etmesinin yirmi yıl sürebileceğini de belirtti.

Rus kayıpları konusunda ise doğrudan konuştu: "Ruslar ayda 15.000 ila 20.000 asker kaybediyor, öldürüldü. Yaralı değil, öldürülen."

Müzakere edilmiş bir çözüme yönelik ivmenin soğuduğunu kabul etti. Her iki taraf da şu anda güven nedenleri görüyor. Ukrayna bir kış daha hatlarını korurken, Rusya artan petrol fiyatlarından bir miktar güvence elde etti ve hiçbiri taviz vermeye acele etmiyor. Yine de Rubio, Washington'ın görüşmeleri kolaylaştırmaya hazır olduğunu söyledi: "Arabuluculuk rolünü oynamaya ve bu süreci tamamlamaya hazırız. Bence bunu yapabilecek dünyadaki tek ülkeyiz. Başka biri denemek isterse denesin, ancak her iki taraf da bize bunu yapabilecek tek kişinin biz olduğumuzu söylüyor."

İspanya'nın ret cevabı hatırlanacak. Bulgaristan'ın yanıtı da öyle.