Rusya'nın Ukrayna'yı tam ölçekli işgalinin dördüncü yıldönümü arifesinde, Avrupa Birliği kurumsal bir çıkmaza sürüklendi. Macaristan, hem Kiev için öngörülen 90 milyar avroluk acil durum kredisini hem de Moskova'ya yönelik yeni yaptırım turunu bloke etti. Art arda gelen bu vetolar, bu hafta sonuçlandırılması beklenen kararları fiilen durdurdu.

Budapeşte'nin bu hamlesi, Druzhba boru hattı üzerinden petrol transitine ilişkin bir anlaşmazlıkla bağlantılı. Yakın zamanda geniş çapta Rusya'ya atfedilen bir saldırıda hasar gören altyapı için Macaristan, tedarik kesintisinin sorumlusu olarak Ukrayna'yı gösterdi ve Kiev'i siyasi baskı uygulamakla suçladı. Başbakan Viktor Orbán, üç misilleme adımını duyurdu: Ukrayna'ya dizel ihracatını askıya almak, mali yardım paketini ve 20. yaptırım turunu veto etmek. Orbán, petrol akışı normale döndüğünde işbirliğinin yeniden başlayacağının sinyalini verdi.

Kiev, şantaj iddialarını reddederek, füze tehditlerine rağmen onarımların devam ettiğini ve Rus olmayan petrol teslimatları için Orta Avrupa'ya alternatif rotalar önerdiğini belirtti. Tırmanan bu gerilim, Brüksel'i iki öncelik arasında denge kurmaya zorluyor: üye devletler için enerji tedarikini güvence altına almak ve Ukrayna'nın savaşa dayanabilmesi için acil destek almasını sağlamak.

AB Dış Politika Şefi Kaja Kallas, petrol anlaşmazlığının yaptırımlar ve mali yardımdan ayrı tutulması gerektiğini vurgulayarak, Macaristan'ın gerekçeleri ve olası ileriye dönük adımlar hakkında bir tartışma çağrısında bulundu. Ancak Budapeşte'nin güçlü muhalefeti nedeniyle yaptırım paketinin Pazartesi günü kabul edilmesinin pek mümkün olmadığını kabul etti. Avrupa Komisyonu, Rus petrol tankerlerine yönelik kapsamlı hizmet yasağı da dahil olmak üzere tedbirleri 24 Şubat'tan önce onaylamayı umuyordu.

Birçok üye devlet hayal kırıklığını dile getirdi. İsveç Dışişleri Bakanı gecikmeyi hem utanç verici hem de zararlı olarak nitelendirirken, Fransa ve Estonya taahhütlere uyulması gerektiğini vurguladı ve engelleme için hiçbir gerekçe görmediklerini belirtti. Çarşamba günü bir kriz toplantısı planlandı; Adriyatik boru hattının alternatif bir tedarik yolu olarak hizmet verebileceği Hırvatistan'ın da katılması bekleniyor.

90 milyar avroluk kredi üzerindeki veto, özellikle Avrupa Parlamentosu ve AB liderlerinin Aralık zirvesinde bu yardımı zaten onaylamış olması nedeniyle eleştiri topladı. O zaman Macaristan, Slovakya ve Çekya ile birlikte mali katkıdan tam muafiyet müzakeresi yapmıştı. Bu muafiyete rağmen Budapeşte, daha önceki duruşunu değiştirdi. Slovakya da Ukrayna'ya dizel ihracatını durdurdu.

Kiev, özellikle Başkan Donald Trump'ın yeniden seçilmesinin ardından ABD yardımının askıya alınmasıyla, Nisan ayına kadar ek finansmana ihtiyaç duyduğu konusunda uyardı. Macaristan'ın bu adımlarının zamanlaması, Orbán'ın iç siyasi bağlamıyla daha da karmaşıklaşıyor; 12 Nisan'da parlamento seçimleri var ve Brüksel ile Kiev'e karşı muhalefet, kampanya anlatısının merkezinde yer alıyor.

Gerginlikler Brüksel'de tırmandı; Macaristan Dışişleri Bakanı Péter Szijjártó, Ukraynalı gazetecilerle sert tartışmalara girdi. Macaristan'ın sert bir kış döneminde Ukrayna'yı cezalandırdığı iddialarıyla karşı karşıya kalan Szijjártó, düşmanlık iddialarını reddetti, bunun yerine Ukrayna'nın yıllardır Macaristan karşıtı politikalar izlediğini ileri sürdü. Rus enerjisi alımlarını egemen bir karar olarak savundu ve bu ithalatların dolaylı olarak Rusya'nın savaş çabalarını desteklediği iddialarını geri çevirdi.

Avrupa Komisyonu, Druzhba boru hattının Ocak ayı sonlarında bir Rus saldırısında hasar gördüğünü ve Macaristan'ın acil bir enerji kriziyle karşı karşıya olmadığını sürdürüyor. Aynı zamanda, Ukrayna'nın kritik durumda olduğunu yineledi. Blok, 2027 yılına kadar Rus fosil yakıtlarından aşamalı olarak çıkmayı taahhüt etse de, Macaristan ve Slovakya şu anda hala önemli hacimlerde Rus petrolü ithal eden tek AB ülkeleri.

Yeni yaptırımların kabul edilmesi ve kredi için AB bütçe kaynaklarının harekete geçirilmesi için oybirliği gerektiğinden, bu çıkmaz savaşın kritik bir anında Avrupa birliğinin kırılganlığını gözler önüne seriyor.