Sırbistan, ülkenin ilk nükleer enerji santralini inşa etme planlarında önemli bir ilerleme kaydediyor. Madencilik ve Enerji Bakanı Dubravka Džedović Handanović'in açıklamasına göre, santralin 2040 yılına kadar elektrik şebekesine bağlanması potansiyeli bulunuyor. Ülke, nükleer programının hazırlık aşamalarında olup, Fransız şirketi EDF ile işbirliği içinde çalışırken, diğer teknoloji sağlayıcılarıyla da ortaklıklara açık olduğunu belirtiyor.

Bakan Džedović Handanović, Rus devlet şirketi Rosatom'dan Genel Müdür Alexey Likhachev başkanlığındaki bir heyetle yaptığı son toplantıda, Sırbistan'ın nükleer programının ilk iki aşamasının 2032 yılına kadar tamamlanmasının beklendiğini dile getirdi. O zamana kadar, küçük modüler reaktör (SMR) teknolojisindeki gelişmelerin Sırbistan'a gelecekteki gelişim için ek seçenekler sunabileceği ifade edildi.

RFE/RL'nin aktardığına göre Džedović Handanović, “Kurumsal, düzenleyici ve personel açısından hazır olduğumuzda, bir ortak ve teknoloji taşıyıcı seçebilecek ve inşaat sürecine girebileceğiz, böylece 2040 sonrası şebekeye bağlı bir nükleer santralimiz olacak” dedi.

Görüşmeler sırasında Likhachev, Rosatom'un Çin, Hindistan, Mısır, Türkiye ve Macaristan dahil dokuz ülkede devam eden ve yaklaşık 30 farklı kapasitedeki güç ünitesini kapsayan uluslararası deneyimlerini paylaştı. Sırbistan ile işbirliğinin, halk eğitimi, personel eğitimi ve düzenleyici analizlere odaklanan ortak bir çalışma grubu oluşturmayı içerebileceğini öne sürdü. Toplantıda Rusya'nın Sırbistan Büyükelçisi Alexander Botsan-Kharchenko da hazır bulundu.

Sırbistan'ın nükleer enerjiye olan ilgisi, enerji sektörünü çeşitlendirme ve Rus gazına olan bağımlılığı azaltma gibi daha geniş bir hedefi yansıtıyor. Hükümet, beş bakanlık ile 20 bilimsel enstitü ve kuruluş tarafından imzalanan mutabakat zaptının ardından Temmuz 2024'te nükleer enerji üzerine kamuya açık tartışmaları başlattı.

Rusya'nın petrol ve gaz ihracatındaki hakimiyeti 2022 Ukrayna savaşından bu yana azalsa da, nükleer yakıtın en büyük küresel tedarikçisi olmaya devam ediyor ve pazarın yüzde 40'ından fazlasını oluşturuyor. Bu bağımlılık, özellikle Rus yapımı reaktörleri işleten ülkeler için önemli. Rosatom, Avrupa Birliği'nde, başta Orta ve Doğu Avrupa'da olmak üzere 18 reaktör işletiyor ve Rusya'dan gelen nükleer yakıt AB yaptırımlarından muaf tutuluyor. Bu arada, ABD, İngiltere ve Fransa dahil Batılı ülkeler, Rus tedarikine olan bağımlılığı azaltmak için yurt içi uranyum zenginleştirme ve reaktör inşaatını genişletiyor.

Bu küresel değişimler karşısında Belgrad, uzun vadeli enerji güvenliğini göz önünde bulunduran stratejik kararlar almak zorunda. Sırbistan şu anda elektrik üretiminin neredeyse yüzde 70'i için kömüre bağımlı, ancak 2050 yılına kadar kömürden tamamen vazgeçme taahhüdünde bulundu. Bunu başarmak için, artan yenilenebilir enerji kaynaklarıyla birlikte nükleer gücün ülkenin enerji karışımının temel bir bileşeni haline gelmesi gerekecek.