
Hürmüz Boğazı'nda Yeni Dönem: ABD'den İran Limanlarına Abluka, Trump Müzakereye İlgisiz
Haber Özeti
ABD, İran limanlarına deniz ablukası başlatarak Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimi tırmandırdı. Başkan Trump'ın müzakerelere kayıtsız kalması ve İran'ın sert tepkisiyle bölgedeki tansiyon yükselirken, petrol fiyatları 100 doların üzerine çıktı. Bu durum, küresel ekonomiyi ve bölgesel çatışmaları daha da derinleştirecek bir dönüm noktası olarak görülüyor.
Amerika Birleşik Devletleri, İran ile olan çatışmasında büyük bir gerilimi tırmandırarak, Pazartesi günü itibarıyla tüm İran limanlarına deniz ablukası uygulamaya başladı. Dünya ham petrol arzının yaklaşık beşte birini taşıyan Hürmüz Boğazı'ndaki trafiği hedef alan bu önlem, hafta sonu İslamabad'da yapılan ve yakın zamanda üzerinde anlaşılan ateşkes sonrası daha uzun vadeli bir çözüm bulmayı amaçlayan müzakerelerin çökmesinin ardından TSİ 17:00'de (GMT 14:00) yürürlüğe girdi.
Başkan Donald Trump bu adımı kararlı ve ani olarak nitelendirdi; ABD Donanması'nın İran'la bağlantılı gemileri durdurmaya başlayacağını ve 'yasa dışı geçiş ücreti' ödeyen gemilere güvenli geçiş izni verilmeyeceğini bildirdi. Aynı zamanda, yenilenen diplomasiye kayıtsız kaldığını açıkça belirterek, Tahran'ın müzakere masasına dönüp dönmemesini 'umursamadığını' ifade etti. Başarısız müzakerelere rağmen ateşkesin 'iyi durumda olduğunu' savundu.
Washington, ablukanın özellikle İran limanlarına gidip gelen gemiler için geçerli olduğunu, İran dışı varış noktaları arasında sefer yapan gemilerin ise geçişine izin verileceğini açıkladı. Başkan Yardımcısı JD Vance kararı savunarak, İran'ı boğazdaki hareketi kısıtlayarak 'ekonomik terörizmle' suçladı. Vance, 'Bu oyunu iki taraf da oynayabilir,' diyerek ABD'nin bu yanıtının Tahran'ın kendi eylemlerini yansıttığını öne sürdü.
İran, boğaz yakınlarındaki herhangi bir askeri varlığın ateşkes ihlali olarak değerlendirileceği uyarısıyla sert tepki gösterdi. Devrim Muhafızları Ordusu, yaklaşan güçlere 'sert ve kararlı bir şekilde' karşılık verileceğini belirterek, ülkenin su yolu üzerindeki tam kontrolünü sürdürdüğünü vurguladı. Yetkililer, ABD'nin eylemini 'korsanlık' olarak tanımlarken, İran limanlarının 'ya herkes için ya da hiç kimse için' olduğunu ifade etti. Donanma Komutanı Şehram İrani ablukayı 'saçma ve komik' olarak nitelendirirken, yetkililer ABD'nin bölgedeki tüm askeri hareketlerini yakından izlediklerini bildirdi.
Dışişleri Bakanı Abbas Arağçi, Washington'ı 'maksimalizm, değişen hedefler ve abluka' ile potansiyel bir anlaşmaya ulaşılabilecekken müzakereleri raydan çıkarmakla suçladı. Arağçi, 'İyi niyet iyi niyet doğurur. Düşmanlık düşmanlık doğurur,' mesajıyla sözlerini tamamladı. Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf da meydan okuyan bir tonla, İran'ın saldırıya uğraması halinde misilleme yapacağını, ancak 'mantıkla yaklaşırlarsa' diyaloğa açık kalacağını belirtti. Ayrıca ekonomik sonuçlar konusunda uyarılarda bulunarak, Amerikalıların yakında '4-5 dolarlık benzin fiyatları için nostalji duyacaklarını' ima etti.
Tahran'daki üst düzey isimler ablukanın nihayetinde başarısız olacağını savundu. Muhsin Rızai, planı 'felaketle sonuçlanmaya mahkum' olarak nitelendirerek, İran'ın çatışmada 'kullanılmayan kozlarına' dikkat çekti.
Küresel piyasalar üzerinde etkisi anında görüldü. Petrol fiyatları varil başına 100 doların üzerine çıkarak, uzun süreli bir aksaklık korkusuyla enerji piyasalarında yükselişe geçti. ABD Enerji Bakanı Chris Wright, tanker trafiği tam kapasiteye dönene kadar fiyatların artmaya devam edeceğini belirterek, potansiyel bir zirvenin 'önümüzdeki birkaç hafta içinde' yaşanabileceğini tahmin etti. Wright, yüksek petrol maliyetlerinin tüketiciler için yakıt fiyatları üzerinde sürekli baskı oluşturacağı uyarısında bulundu.









